National Geographic: οι συνεχόμενες κρίσεις δημιούργησαν την «Ελλάδα της Αλληλεγγύης»
Photo Credits: Ο Αλλος Ανθρωπος Κοινωνικη Κουζινα Δωρεαν Φαγητο Για Ολους/Facebook

National Geographic: οι συνεχόμενες κρίσεις δημιούργησαν την «Ελλάδα της Αλληλεγγύης»

[rt_reading_time postfix="minutes" postfix_singular="minute"] read
Share it:

Αφιέρωμα του National Geographic εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι συνεχόμενες ανθρωπιστικές κρίσεις έκαναν τους πολίτες της Ελλάδας να δημιουργήσουν ένα «συμπονετικό δίχτυ ασφαλείας», το οποίο συνεχίζει να υφίσταται και κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Το περιοδικό κάνει ένα εκτενές αφιέρωμα σε ομάδες, οργανώσεις και ανθρώπους που συνεχίζουν να στέκονται στο ύψος των περιστάσεων, βοηθώντας όσους το έχουν ανάγκη.

Το αφιέρωμα ξεκινάει με την περίπτωση της πρωτοβουλίας αλληλεγγύης «Ο άλλος Ανθρωπος», η οποία παρέχει γεύματα σε ανθρώπους στους δρόμους της Αθήνας από το 2019, όταν και δημιουργήθηκε από τον Κωνσταντίνο Πολυχρονόπουλο.

H 11η Οκτωβρίου ήταν μια δύσκολη μέρα για την κοινότητα, η οποία μέσω της κοινωνικής κουζίνας μαγειρεύει φαγητό σε δημόσιους χώρους για όσους το έχουν ανάγκη. Ο οργανισμός δημοσίευσε μια ανοιχτή πρόσκληση στο Instagram για βοήθεια. Εμφανίστηκαν τόσοι πολλοί άνθρωποι, που δεν υπήρχαν τελικά αρκετά πράγματα για να «απασχοληθούν» όλοι.

Μια ομάδα εθελοντών που φορούσαν μάσκες και γάντια, ταξινόμησαν τις δωρεές ρούχων για την Εύβοια και την Καρδίτσα, δύο περιοχές που επλήγησαν από πλημμύρες στα τέλη του φετινού καλοκαιριού.

Κάποιοι άλλοι μαγείρευαν τορτελίνια πάνω σε καυστήρα αερίου στο πεζοδρόμιο. Το φαγητό θα συσκευάζονταν σε αλουμινένια δοχεία και θα διανέμονταν σε ανθρώπους που το είχαν ανάγκη στον Κεραμεικό, όπου μοντέρνα καφενεία είχαν μετατραπεί σε ερειπωμένα κτίρια.

Επρόκειτο για μια συνηθισμένη σκηνή για την Αθήνα: μια γρήγορη κινητοποίηση, μια προσπάθεια αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που είχε και πάλι προσωπική σφραγίδα.

Είναι η ευθύνη με την οποία ο «Αλλος άνθρωπος» έχει επωμιστεί από το 2011, ως απάντηση στην επισιτιστική κρίση και την αύξηση των αστέγων που ακολούθησαν την κρίση του Ελληνικού χρέους το 2010.

«Ως προϋπόθεση για τη διάσωση της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, εφαρμόστηκαν μέτρα λιτότητας, “βυθίζοντας” πολλούς από τους κατοίκους της Ελλάδας στη φτώχια ή την ανεργία, με ένα δημόσιο δίχτυ ασφαλείας να είναι σχεδόν ανύπαρκτο», τονίζει το αφιέρωμα.

Για να καλύψει αυτό το κενό, Ο Κωνσταντίνος Πολυχρονόπουλος δημιούργησε την κοινωνική κουζίνα αλληλεγγύης, στοχεύοντας στο να χτίσει μια αίσθηση κοινότητας και εμπιστοσύνης μαγειρεύοντας μαζί με ανθρώπους που έχουν ανάγκη – πολλοί από τους οποίους ήταν συνταξιούχοι.

«Ο Αλλος Ανθρωπος»
© Ο Αλλος Ανθρωπος Κοινωνικη Κουζινα Δωρεαν Φαγητο Για Ολους/Facebook

Το 2015, η κουζίνα έστρεψε την προσοχή της σε μια άλλη επείγουσα ανάγκη: τροφοδότησε τους άστεγους αιτούντες ασύλου στο κέντρο της πόλης. Η φετινή πανδημία και οι οικονομικές της επιπτώσεις δημιούργησαν ένα ακόμη σημαντικό «χρέος» για την ομάδα.

Πηγαίνοντας από τη μια άθλια κατάσταση στην άλλη, ο επί μακρόν εθελοντής Δημήτρης Νόρα λέει: «η μόνη διαφορά είναι οι άνθρωποι που τρέφεις».

Αυτό το «τρίπτυχο» έκτακτης ανάγκης έχει εξασθενήσει σοβαρά την Ελλάδα. Ελλείψει επαρκούς ανταπόκρισης από κρατικά και μη κρατικά ιδρύματα μεγάλης κλίμακας, οργανισμοί όπως ο «Αλλος Ανθρωπος» έχουν γίνει μέρος ενός διαδεδομένου, άτυπου δικτύου ομάδων και ατόμων στην Αθήνα που παρέχουν υποστήριξη σε ευάλωτες κοινότητες.

Για πολλούς, αυτή η λαϊκή υποδομή έχει γίνει ζήτημα ζωής και θανάτου κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ακόμη περισσότερο σε μια περίοδο που τα κρούσματα αναγκάζουν τη χώρα να περάσει σε ένα δεύτερο lockdown, που ξεκίνησε στις 7 Νοεμβρίου.

Η βοήθεια από απλούς πολίτες έχει γίνει απαραίτητη μετά από τρεις συνεχόμενες κρίσεις
Για πολλούς, αυτή η λαϊκή υποδομή έχει γίνει ζήτημα ζωής και θανάτου κατά τη διάρκεια της πανδημίας. © Shutterstock

Αρκετοί πολίτες στηρίζονται σε αυτές τις τοπικές ομάδες για να ανταπεξέλθουν από αυτή τη νέα φάση της πανδημίας.

Αντιμετωπίζοντας την πανδημία από μειονεκτική θέση

Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της πανδημίας και ενώ το δημόσιο σύστημα υγείας της Ελλάδας είχε πληγεί σοβαρά κατά τη διάρκεια της δεκαετών μέτρων λιτότητας, η Ελληνική κυβέρνηση – αναγνωρίζοντας τις αδυναμίες της – επέβαλε καθολικό lockdown.

Η κίνηση απέφερε καρπούς. Εκτός από τη μετάβαση στο σούπερ μάρκετ και τη σωματική άσκηση, ένας από τους έξι λόγους για να φύγει κάποιος από το σπίτι κατά τη διάρκεια του lockdown ήταν για να βοηθήσει άτομα που είχαν ανάγκη – και αυτά τα άτομα ήταν πολλά.

«Ολα άλλαξαν σε δύο ημέρες», λέει ο Νόρα. «Ολα έκλεισαν. Η κυβέρνηση παρείχε τροφή σε ανθρώπους, αλλά σταμάτησε. Η εκκλησία σταμάτησε επίσης. Και μερικές ΜΚΟ σταμάτησαν. Ετσι, είχαμε μείνει μόνο εμείς».

Η στέρηση υλικών αγαθών είναι διαδεδομένη στην Ελλάδα εδώ και χρόνια. Το 2019, η Ελληνική Στατιστική Αρχή διαπίστωσε ότι ένας στους τρεις Ελληνες κινδυνεύει να βιώσει φτώχια ή κοινωνικό αποκλεισμό.

Λίγο πριν την πανδημία, ο Δήμος Αθηναίων παρείχε 1.500 γεύματα καθημερινά στους άστεγους της πόλης και έδινε επιπλέον 500 εβδομαδιαίες συσκευασίες αγαθών σε άτομα που ήταν άστεγα ή αντιμετώπιζαν ακραία φτώχεια.

Στα μέσα Μαρτίου, καθώς οι περιορισμοί λόγω της πανδημίας επεκτάθηκαν, ορισμένες από αυτές τις υπηρεσίες σταμάτησαν σχεδόν χωρίς προειδοποίηση, λέει ο Τάσος Σμετόπουλος, ιδρυτής και συντονιστής του Steps, μιας ΜΚΟ που υποστηρίζει «ανθρώπους συνδεδεμένους με το δρόμο» – δηλαδή άστεγους και κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες στην Αθήνα.

Steps Organization
© Steps/Facebook

«Κατά τη γνώμη μου, η πανδημία ήταν μια καλή δικαιολογία για να σταματήσουμε να παρέχουμε υποστήριξη στους πιο ευάλωτους ανθρώπους», τονίζει ο Σμετόπουλος.

Προς υπεράσπιση του, ο δήμος Αθηναίων αρνείται ότι τα δικά του συστήματα υποστήριξης σταμάτησαν κατά τη διάρκεια του lockdown.

Αντίθετα, έγιναν αλλαγές σε αυτά τα συστήματα, λέει ο Γρηγόρης Λέων, επικεφαλής του Κέντρου Υποδοχής & Αλληλεγγύης του Δήμου Αθηναίων.

Τονίζει ότι διανεμήθηκαν περισσότερα γεύματα σε καταφύγια και κέντρα υποδοχής από ότι στο δρόμο και, συνολικά, περισσότεροι Αθηναίοι χρειάστηκαν φαγητό καθώς οι ΜΚΟ έκλεισαν τις πόρτες τους.

Σε απάντηση στην αύξηση των πεινασμένων πολιτών, το Steps αύξησε τη διανομή γευμάτων κατά τη διάρκεια του Lockdown. Ο «Αλλος Ανθρωπος» δεκαπλασίασε τα γεύματα που παρείχε, από 200 σε 2.000 την ημέρα.

Αλλες ομάδες, όπως το Syrian-Greek Youth Forum (SGYF), συνεργάστηκαν επίσης παρέχοντας χιλιάδες ακόμη γεύματα, τα οποία διανέμονται σε όλη την πόλη.

Από την αναζήτηση ασύλου έως την παροχή υποστήριξης

Αντιμετωπίζοντας την έλλειψη θεσμικών υπηρεσιών, μια ποικιλόμορφη ομάδα κατοίκων της Αθήνας αποφάσισε να γεμίσει το κενό. Εκτός από την προετοιμασία και τη διανομή τροφίμων, άτομα και ομάδες δημιούργησαν δίκτυα αλληλεγγύης σε γειτονιές της πρωτεύουσας.

Η Σαφίκα Κίας, μοδίστρα και σχεδιάστρια μόδας από το Αφγανιστάν, ήταν μια από τους πολλούς που «όρθωσαν το ανάστημα τους». Στις αρχές Απριλίου έλαβε ένα τηλεφώνημα από το Ankaa Project, μια ΜΚΟ που διοργανώνει εκπαιδευτικά μαθήματα και σεμινάρια για πρόσφυγες στην Αθήνα.

Αντί να κλείσει τις πόρτες της, μετέτρεψε τις εγκαταστάσεις της σε ένα αυτοσχέδιο εργαστήριο δημιουργίας μασκών και βοήθησε με την εμπειρία της. Καθοδήγησε άλλους εθελοντές που μάθαιναν να σιδερώνουν, να κόβουν και να ράβουν δημιουργώντας μάσκες από υφάσματα που παρέχονταν δωρεάν.

Η ιστορία της Σαφίκα Κίας

Μέχρι το τέλος της άνοιξης, χιλιάδες μάσκες από το «Ankaa Project» είχαν φτάσει σε νοσοκομεία, καταυλισμούς προσφύγων και ανθρώπους που τις είχαν ανάγκη.

Για μερικούς από τους νέους κατοίκους της Αθήνας που έφτασαν στην Ευρώπη λόγω δύσκολων καταστάσεων που αντιμετώπισαν στις χώρες τους, η απάντηση στην πανδημία αφορούσε την ανάληψη ευθύνης απέναντι στην κοινότητα που τους υποδέχθηκε.

«Πιστεύω ότι ανήκω πραγματικά στην Ελλάδα», λέει ο Καρίμ Καμπανί, μέλος του SGYF που έφτασε στην Ελλάδα ζητώντας άσυλο στις αρχές του 2016. «Δεν θεωρώ τον εαυτό μου πρόσφυγα, που απλά περνάει. Εχουμε ευθύνη απέναντι στη φύση, την κοινότητα και τους ίδιους μας τους εαυτούς».

Κατά τη διάρκεια του lockdown, ο Καμπανί μαγειρεύει γεύματα κάθε μέρα σε συνεργασία με άλλες ΜΚΟ. Εκτός από την προετοιμασία φαγητού, το SGYF δημιούργησε 50.000 πλαστικές ασπίδες προσώπου για το ελληνικό υπουργείο Υγείας, χρησιμοποιώντας 3-D εκτυπωτή.

Η κοινότητα είναι η νέα «κανονικότητα»

Η πανδημία έχει αναγκάσει ορισμένες οργανώσεις να εξελιχθούν για να καλύψουν νέες ανάγκες. Ευρισκόμενο σε μια γωνιά μιας πολυπολιτισμικής γειτονιάς στην Κυψέλη, το Μυρμήγκι είναι ένα στέκι όπου «μπορείτε να συναναστραφείτε χωρίς να χρειάζεται να πάτε σε κάποιο μαγαζί και να αγοράσετε κάτι», ο Γρηγόριος Τσαρδανίδης, μέλος της κοινότητας.

Το Μυρμήγκι ξεκίνησε να λειτουργεί το 2013 από μια ομάδα Ελλήνων πολιτικών ακτιβιστών που επένδυσαν στην κοινωνική αλληλεγγύη ως απάντηση στην οικονομική κρίση.

Αν και ο καθένας μπορεί να βρεθεί στο «Μυρμήγκι», μια ομάδα 30-50 γειτόνων οργανώνει και συμμετέχει στις εβδομαδιαίες συνελεύσεις και τις προγραμματισμένες εκδηλώσεις του: διανομή τροφίμων και ρούχων, προβολές ταινιών και συναντήσεις θεατρικών ομάδων.

Το μυρμήγκι
© Το Μυρμήγκι – Στέκι Αλληλεγγύης Κυψέλης/Facebook

Επιπλέον, ένα «σχολείο αλληλεγγύης» προσφέρει βοήθεια σε πολλά παιδιά μεταναστών της Κυψέλης μετά το σχολείο, βοηθώντας τα να προσαρμοστούν στο ελληνικό σχολικό σύστημα. Είναι επίσης ένα μέρος όπου οι γείτονες μπορούν ανά πάσα στιγμή να πιουν ένα ποτό και να ανταλλάξουν απόψεις.

«Αυτό το έχουμε χάσει λόγω του COVID», λέει ο Τσαρδανίδης. Κατά τη διάρκεια του πρώτου lockdown το «μυρμήγκι» έκλεισε τον εσωτερικό του χώρο, αύξησε τη διανομή ξηρών τροφίμων και ξεκίνησε να μαγειρεύει γεύματα σε συνεργασία με μια τοπική κουζίνα που διοικείται από μια ομάδα από ακτιβιστές εθελοντές.

Η πανδημία άλλαξε τα πάντα: αντί να έρθουν οι άνθρωποι να πιουν τσάι και να μιλήσουν ενώ παίρνουν το φαγητό τους, λαμβάνουν πακέτα από το παράθυρο του κτιρίου – «κάτι το οποίο δεν είναι ευγενικό», λέει ο Τσαρδανίδης. «Αλλά ήταν πιο σημαντικό για αυτούς να πάρουν φαγητό παρά να είναι politically correct».

Πολλοί από τους ηλικιωμένους συμμετέχοντες στο «Μυρμήγκι» έπρεπε να περιορίσουν την συμμετοχή τους λόγω πανδημίας. Ωστόσο, η κρίση «αναβίωσε» το στέκι, λέει ο Τσαρδανίδης, φέρνοντας έναν σημαντικό αριθμό νέων μελών – κυρίως νεότερους κάτοικους.

Στην Κυψέλη και γύρω από το κέντρο της Αθήνας, καθώς τα καθιερωμένα στέκια και τα άτυπα ακτιβιστικά «δίκτυα» επεκτείνουν τις δραστηριότητες τους για να ανταποκριθούν στην πανδημία, δημιουργούνται συνεχώς νέες ομάδες.

«Πολλές από αυτές τις ομάδες ήθελαν να απορρίψουν αμέσως το είδος της αφήγησης που είπε “μείνετε στο σπίτι και περιμένετε”», λέει ο Ανδρέας Μπλουμ, εργαζόμενος σε ΜΚΟ που δημιούργησε μια ομάδα στο Facebook για να συντονίσει τις προσπάθειες «αλληλοβοήθειας» μετά το κλείσιμο των Ελληνικών σχολείων στις 11 Μαρτίου.

Τα μέλη της ομάδας του Μπλουμ δημοσίευσαν πληροφορίες για τη διευκόλυνση της παράδοσης τροφίμων, φαρμάκων και άλλων βασικών αγαθών σε όσους τα χρειάζονταν.

«Αυτή η αφήγηση υπονοούσε ότι, πρώτα απ’ όλα, ζούμε όλοι σε παρόμοιες συνθήκες», τονίζει «και δεύτερον, ότι όλα θα πάνε καλά. Και αποδείχθηκε ότι δεν είμαστε καθόλου εντάξει».

Αντιμετωπίζοντας το δεύτερο «κύμα» – και το μέλλον

Καθώς έφτασε το φθινόπωρο, οι αριθμοί των κρουσμάτων στην Ελλάδα άρχισαν να αυξάνονται με εκθετικούς ρυθμούς. Αυτό οδήγησε σε ένα δεύτερο καθολικό lockdown, η χρονική διάρκεια του οποίου παραμένει άγνωστη.

Αν κάτι μπορεί να ειπωθεί με σιγουριά, είναι ότι ο COVID-19 δεν θα αποτελέσει παρελθόν σύντομα. Το δεύτερο κύμα έξαρσης του ιού αποδεικνύεται πιο επιζήμιο από το πρώτο: περισσότεροι από τους μισούς θανάτους από τον ιό έχουν καταγραφεί από τις 18 Οκτωβρίου.

Ωστόσο, η Αθήνα είναι έτοιμη να συνεχίσει την παράδοση της δυναμικής κοινοτικής αντίδρασης απέναντι στην κρίση κατά τη διάρκεια και αυτού του lockdown. Παρόλο που πιστεύει ότι τα δίκτυα αλληλοβοήθειας και η ομάδα αλληλεγγύης του Kypseli solidarity group δεν είναι πιθανό να θεσμοθετηθούν σε εθνική κλίμακα, ο Μπλουμ συνεχίζει να διατηρεί μια συγκρατημένη αισιοδοξία.

«Ελπίζω ότι οι άνθρωποι που κάνουν όλο αυτό μαζί, προσπαθώντας να ανταποκριθούν σε αυτήν την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, γίνονται επίσης πιο ευαίσθητοι – και ότι θα χρησιμοποιήσουν αυτές τις εμπειρίες αργότερα στη ζωή τους, για να κάνουν βασικά την κοινωνία καλύτερη», αναφέρει. «Είναι μία συνήθεια, ας το θέσουμε έτσι».

με πληροφορίες από National Geographic

Renova Deco
Smart Booking Title
Smart Booking

Explore More