Η «τέχνη» της ερήμου: από τη Sahara στη Wadi Rum
Photo Credits: Stelios Matsaggos

Η «τέχνη» της ερήμου: από τη Sahara στη Wadi Rum

[rt_reading_time postfix="minutes" postfix_singular="minute"] read
Share it:

Πότε άραγε ξεκινά και πότε τελειώνει το ταξίδι;

Η απάντηση για μένα είναι απλή. Εν αρχή ην η ιδέα, η σκέψη, η οργάνωση. Δηλαδή όλα τα ερεθίσματα που σε ώθησαν να μπεις σ’ αυτή τη διαδικασία. Τα ερεθίσματα είναι αυτά που κινητοποιούν τα ταξιδιωτικά εργαλεία, που δεν είναι άλλα από αυτά της φαντασίας, της διάθεσης για γνώση και περιπέτεια και της έλξης για ανακάλυψη.

Στον χάρτη του μυαλού του, ο ταξιδιώτης παραβιάζει σύνορα και ανοίγει πόρτες επικοινωνίας με τους ντόπιους αλλά και με τον εαυτό του.

Η ικανοποίηση αλλά και η απογοήτευση ενός ταξιδιού είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Όταν οι προσδοκίες ξεπερνούν τις γνώσεις για τον τόπο και τους ανθρώπους, τότε μάλλον η απογοήτευση είναι πιο κοντά από την ικανοποίηση. Συνήθως αυτό είναι κάτι που απαντάται στους τουρίστες. Ο ταξιδιώτης ακόμα και την απογοήτευση την εντάσσει και την αντιμετωπίζει σαν δυναμικό στοιχείο του ταξιδιού.

Δεν είμαι από τους ταξιδιώτες που υπερασπίζονται ότι «το ταξίδι γίνεται για το ταξίδι», όπως επίσης εναντιώνομαι στο «ταξιδεύω για να ξεφύγω». Αυτή είναι η πιο γνήσια συνταγή αποτυχίας.

Η τέχνη της ερήμου: από τη Sahara στη Wadi-Rum
© Stelios Matsagos

Το ταξίδι είναι ο συνεχής διάλογος με τον χώρο και τον τόπο. Ένας διάδρομος διαλεκτικής για την επικοινωνία, τη γνώση και τον σεβασμό του διαφορετικού. Ο χρόνος κάνει την εμφάνιση του αργότερα, με τη μορφή της μνήμης, η οποία δίνει διάρκεια και διατηρεί το ταξίδι ζωντανό.

«Κάποιος που ζει βλέπει πολλά, κάποιος που ταξιδεύει βλέπει περισσότερα», αναφέρει μια αραβική παροιμία.

Έτσι λοιπόν, θα κάνω μια βουτιά στη θύμηση μου για δυο διαφορετικά ταξίδια, τα οποία έχουν κοινό παρονομαστή τους την έρημο.

Πρόκειται για τα ταξίδια μου σε Sahara και Wadi Rum, δυο ερήμους με μόνο κοινό στοιχείο τους… την έρημο.

Η τέχνη της ερήμου: από τη Sahara στη Wadi-Rum
© Stelios Matsagos

Η πρώτη, αμμώδης, ξανθωπή, με αμμόλοφους που συχνά αλλάζουν σχήμα και όγκο λόγω των ανεμοθυελλών.

Η δεύτερη, πετρώδης, με βουνά και βράχους. Σκληρή και τραχιά μέσα στην ησυχία του πουθενά.

Η πρώτη διασχίζει όλη τη Βόρειο Αφρική. Η δεύτερη βρίσκεται μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα από το τέλος της, αν υποθέσουμε ότι η αρχή της βρίσκεται δυτικά της πρώτης, στην Ιορδανία.

WADI RUM

Και ξαφνικά, βρέθηκα στον Άρη! Ισως το μοναδικό τοπίο στη γη που προσομοιώνει στον κόκκινο πλανήτη. Απόκοσμη, αλλόκοτα όμορφη και μυστηριώδης.

Μόλις 60 χιλιόμετρα από την ιστορική Aqaba, η Wadi Rum «καταλαμβάνει» μια έκταση 720 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ανοίγοντας την απειλητική και ταυτόχρονα ονειρική αγκαλιά της.

Από τις πετρογραφίες των Ναβαταίων (4ος αιώνας π.χ), των οποίων τα καραβάνια διέσχιζαν την έρημο μέχρι την εποχή που έγινε ευρέως γνωστή, μεσολάβησαν πολλοί αιώνες.

Το έναυσμα για το ταξίδι μου έδωσε η ταινία του David Lean το 1961, «Ο Λώρενς της Αραβίας». Πρόκειται για μια «ηρωοποιημένη» εκδοχή του Τόμας Εντουαρντ Λώρενς.

Έτσι λοιπόν, με το πέρασμα των αιώνων, οι πετρογραφίες των Ναβαταίων έδωσαν τη θέση τους στα όλο και αυξανόμενα ίχνη που αφήνουν οι τροχοί των 4×4 που μεταφέρουν τους επισκέπτες. Αλλοι έρχονται για πεζοπορία, άλλοι για αναρρίχηση στα απότομα βράχια, άλλοι για να γευτούν ονειρικές μέρες και νύχτες στη μυθική ανατολή. Αλλοι, όπως ο Εγγλέζος της παρέας που «ακούει» τις κραυγές των Αράβων μαχητών να μπερδεύονται με τις κλαγγές των σπαθιών και «βλέπει» τον Λώρενς πλάι στον Φεϋζάλ, να οδηγούν τους εξεγερμένους Άραβες εναντία στις Οθωμανικές δυνάμεις, έρχονται για να φαντασιωθούν τις ένδοξες μέρες, την έξαψη της εξέγερσης και το βάρος της ιστορίας.

SAHARA

Στη διάλεκτο των Βερβέρων, η Sahara, σημαίνει «εκάστη με χρώμα ξανθό».

Μια απέραντη θάλασσα άμμου. Το βλέμμα φτάνει μακριά μέχρι τον ορίζοντα, θωπεύοντας τις καμπύλες των ατέλειωτων αμμόλοφων. Τοπίο μαγικό και μυθικό. Η ομορφιά της, καθηλωτική και επαναλαμβανόμενη, όμως καθόλου κουραστική.

Πάνω σε αυτόν τον καμβά ο μέγας δάσκαλος του κινηματογράφου, Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, δημιούργησε την υπέροχη ταινία «Τσάι στην Σαχάρα», δίνοντας τη δυνατότητα στον Βιτόριο Στοράτο να μας ταξιδέψει στην Σαχάρα μέσα από τις ονειρικές του εικόνες.

Ισως τελικά αυτό που ενώνει τη Sahara με τη Wadi-Rum να μην είναι η έρημος, αλλά η έβδομη τέχνη.

Οι αντικατοπτρισμοί παίζουν με τη φαντασία και δημιουργούν ψευδαισθησίες. Προβάλουν και εμφανίζουν στον ορίζοντα καραβάνια Βερβέρων και Τουαρέγκ της Δυτικής Σαχάρας να διασχίζουν την έρημο μεταφέροντας εμπορεύματα, αλάτι και ήδη πρώτης ανάγκης, σε μια αέναη κίνηση από τον Βορρά έως τον Νότο και από την Ανατολή έως τη Δύση. Βήματα χωρίς ίχνη στην άμμο, αλλά αποτυπωμένα στην ιστορία.

Η τέχνη της ερήμου: από τη Sahara στη Wadi-Rum
© Stelios Matsagos

Ντόπιοι, αποικιοκράτες, στρατοί κατοχής, εξερευνητές, περιηγητές, λάτρεις της περιπέτειας, ταξιδιώτες και τουρίστες «φιλοξενήθηκαν» στη σαγηνευτική και απειλητική αγκαλιά της.

Οι συνοδοί στο δικό μου μικρό πέρασμα από τη Σαχάρα, ήταν τα περίφημα Blues της Ερήμου και τα κρουστά των Βερβέρων, που κάθε βραδύ ήταν λες και θέλαν να στείλουν το δικό τους μήνυμα στα αστέρια, κάτι σαν δέηση για τη ζωή τους σε αυτό το αφιλόξενο κομμάτι γης.

Smart Booking Title
Smart Booking

Explore More