Ιαπωνία: τα anime «κατακτούν» τον κόσμο. Οι δημιουργοί τους ζουν στην πείνα
Photo Credits: Shutterstock

Ιαπωνία: τα anime «κατακτούν» τον κόσμο. Οι δημιουργοί τους ζουν στην πείνα

[rt_reading_time postfix="minutes" postfix_singular="minute"] read
Share it:

Τα ιαπωνικά anime έχουν «καταλάβει» τις οθόνες εκατομμυρίων ανθρώπων τα τελευταία χρόνια, παρόλα αυτά ο Τετσούγια Ακούτσου σκέφτεται να τα παρατήσει.

Ο Ακούτσου άρχισε να σχεδιάζει κινούμενα σχέδια πριν από οκτώ χρόνια, σε μία εποχή που η παγκόσμια αγορά anime, συμπεριλαμβανομένων τηλεοπτικών σειρών, ταινιών και προϊόντων, ήταν πολύ μικρότερη από ότι το 2019, όπου το μέγεθος της ξεπέρασε τα 24 δισεκατομμύρια δολάρια. Η πανδημία οδήγησε σε μία «έκρηξη» συνδρομών στις πλατφόρμες streaming, η οποία επιτάχυνε τη δημιουργία νέων σειρών, ενώ οδήγησε και στην «αναβίωση» παλαιότερων σειρών όπως τα «Pokemon» και το «Ghost in the Shell».

Ωστόσο, λίγα από τα αυτά τα χρήματα έχουν φτάσει στα χέρια των δημιουργών. Ο Ακούτσου ο οποίος δουλεύει ασταμάτητα πολλές ώρες καθημερινά, εισπράττει μεταξύ 1.400 και 3.800 δολαρίων το μήνα, όντας ένας από τους κορυφαίους σχεδιαστές στον κλάδο.

Και είναι από τους τυχερούς: χιλιάδες «χαμηλόβαθμοι» σχεδιαστές κινουμένων σχεδίων (animators) εργάζονται με το «κομμάτι», μην καταφέρνοντας να ξεπεράσουν τα 200 δολάρια τον μήνα. Αντί να επιβραβευθούν από την άνοδο του κλάδου, το χάσμα ανάμεσα στους μισθούς τους και τα κέρδη των κινηματογραφικών στούντιο έχει διογκωθεί, αφήνοντας πολλούς να αναρωτιούνται αν έχουν μέλλον στον κλάδο.

«Θέλω να δουλέψω στη βιομηχανία των anime για την υπόλοιπη ζωή μου» λέει ο 29χρονος Ακούτσου. Καθώς όμως ετοιμάζεται να ξεκινήσει οικογένεια, αισθάνεται έντονη οικονομική πίεση να φύγει. «Ξέρω ότι είναι αδύνατο να παντρευτώ και να μεγαλώσω ένα παιδί».

Οι χαμηλοί μισθοί και οι απαράδεκτες εργασιακές συνθήκες -η νοσηλεία για υπερκόπωση θεωρείται «παράσημο τιμής» στην Ιαπωνία- έχουν ανατρέψει τους συνήθεις κανόνες της αγοράς. Συνήθως, η αύξηση της ζήτηση, τουλάχιστον θεωρητικά, θα έπρεπε να οδηγήσει σε αύξηση του ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα την αύξηση των μισθών.

Αυτό συμβαίνει, αλλά μόνο στα ανώτερα κλιμάκια. Οι μέσες ετήσιες αποδοχές των (αναγνωρισμένων) σχεδιαστών αυξήθηκε στα 36 χιλιάδες δολάρια το 2019 από 29 χιλιάδες δολάρια που ήταν το 2015, σύμφωνα με στοιχεία του σωματείου Japan Animation Creators Association.

Anime
Η πανδημία οδήγησε σε μία «έκρηξη» συνδρομών στις πλατφόρμες streaming, η οποία επιτάχυνε τη δημιουργία νέων σειρών, ενώ οδήγησε και στην «αναβίωση» παλαιότερων σειρών όπως τα «Pokemon» και το «Ghost in the Shell». © Shutterstock

Οι σχεδιαστές των anime αποκαλούνται και ως «genga-man» στην Ιαπωνία, ένας όρος ο οποίος προέρχεται από τη «λέξη» genga που σημαίνει το κινηματογραφικό πλάνο. Ενας εξ αυτών είναι και ο Ακούτσου, ο οποίος είναι ελεύθερος επαγγελματίας και έχει συνεργαστεί με πολλά στούντιο στην Ιαπωνία, ο οποίος βγάζει αρκετά για να νοικιάζει διαμέρισμα-«τρύπα» σε ένα προάστιο του Τόκιο.

Οι μισθοί του ωστόσο είναι ένα ψήγμα από αυτούς των συναδέλφων του στις ΗΠΑ, οι μέσες ετήσιες αποδοχές των οποίων κινούνται στα 65 χιλιάδες δολάρια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να ξεπεράσουν και τις 75 χιλιάδες.

Δεν έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε που ο Ακούτσου, ο οποίος αρνήθηκε να αναφερθεί σε συγκεκριμένα παραδείγματα, εργαζόταν ως «douga-man», με τις αρμοδιότητες του να είναι να «δίνει κίνηση» στα σχέδια των «genga-men». Οι μέσες ετήσιες αποδοχές ενός «douga-man» ήταν 12 χιλιάδες δολάρια το 2019, σύμφωνα με το σωματείο, το οποίο όμως ανέφερε ότι ο συγκεκριμένος αριθμός βασίζεται σε ένα μικρό δείγμα που δεν περιλαμβάνει τους ελεύθερους επαγγελματίες που πληρώνονται λιγότερο.

Το πρόβλημα προκύπτει μερικώς από τη δομή της βιομηχανίας, η οποία περιορίζει τη ροή χρήματος μόνο στα στούντιο, τα οποία μπορούν χρησιμοποιούν αυτήν την πρακτική, καθώς μπορούν να επιλέξουν από έναν τεράστιο αριθμό εργαζομένων, οι οποίοι είναι παθιασμένοι για να ακολουθήσουν τα όνειρά τους.

Υπάρχουν πολλοί καλλιτέχνες εκεί έξω που είναι καταπληκτικοί», δήλωσε, προσθέτοντας ότι τα στούντιο «έχουν πολλά “πιόνια” -δεν έχουν λόγο να αυξήσουν τους μισθούς».

Τα στούντιο συνήθως διοικούνται από «δημιουργικούς ανθρώπους που θέλουν να φτιάξουν κάτι πραγματικά καλό» και «συνήθως είναι πολύ φιλόδοξοι», λέει ο Τζάστιν Σεβάκις, ιδρυτής του Anime News Network και διευθύνων σύμβουλος της MediaOCD, μίας αμερικανικής εταιρείας παραγωγής.

«Αφ’ ης στιγμής τελειώσουν, πιθανότατα έχουν χάσει πολλά χρήματα», τονίζει. «Ολοι ξέρουν ότι αποτελεί πρόβλημα, αλλά δυστυχώς είναι τόσο συστημικό που κανένας δεν ξέρει τι να κάνει για αυτό».

Το ίδιο ισχύει και για τις εργασιακές συνθήκες. Η βιομηχανία των anime είναι πραγματικά αδίστακτη απέναντι στους σχεδιαστές. Το περίεργο είναι ότι και οι ίδιοι οι Ιάπωνες animators μιλούν με μία διεστραμμένη αίσθηση υπερηφάνειας για τις φορές που χρειάστηκε να κοιμηθούν ολόκληρες εβδομάδες στο γραφείο τους, μέχρι να τελειώσει κάποιο πρότζεκτ.

Anime
Οι χαμηλοί μισθοί και οι απαράδεκτες εργασιακές συνθήκες -η νοσηλεία για υπερκόπωση θεωρείται «παράσημο τιμής» στην Ιαπωνία- έχουν ανατρέψει τους συνήθεις κανόνες της αγοράς. © Shutterstock

Οι εργασιακές συνθήκες της βιομηχανίας παραβιάζουν την ιαπωνική εργασιακή νομοθεσία, λέει ο Τζουν Σουγκαβάρα, προγραμματιστής και ακτιβιστής του κλάδου, αλλά οι αρχές δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση έχει αναδείξει τα anime ως κεντρικό κομμάτι της πολιτιστικής διπλωματίας και του προγράμματος «Cool Japan».

«Μέχρι στιγμής, οι εθνικές και τοπικές κυβερνήσεις δεν έχουν αποτελεσματικές στρατηγικές για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, τονίζει ο Σουγκαβάρα. «Το (πρόγραμμα) Cool Japan είναι ένα ανόητο και άτοπο».

Αξιωματούχους του ιαπωνικού υπουργείου Εργασίας ανέφερε ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει το πρόβλημα, αλλά δεν μπορεί να λάβει μέτρα αν δεν υποβληθεί αίτημα από κάποιον εργαζόμενο.

Ορισμένοι το έχουν κάνει. Πέρσι τουλάχιστον δύο στούντιο ήρθαν σε διακανονισμό με τους εργαζόμενους τους, οι οποίοι κατηγορούσαν τις εταιρείες ότι δεν πλήρωναν τις υπερωρίες τους.

Η είσοδος του Netflix στον τομέα άλλαξε ελαφρώς τις ισορροπίες. Ο κολοσσός του streaming συνεργάστηκε με το στούντιο WIT για να στηρίξει οικονομικά και σε επίπεδο εκπαίδευσης τους νέους σχεδιαστές κινουμένων σχεδίων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, 10 animators θα επιδοτηθούν με 1.400 δολάρια μηνιαίως για έξι μήνες.

Πολλά μικρότερα στούντιο δεν έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν τους μισθούς, αναφέρει ο Τζόσεφ Τσου, ιδιοκτήτης ενός μικρού στούντιο στην Ιαπωνία. «Είναι ένας τομέας με πολύ χαμηλό περιθώριο κέρδους», τονίζει.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των «θυμάτων» του εργασιακού μεσαίωνα που επικρατεί στον κλάδο των anime είναι ο Ρισούκε Χιρακιμότο, ο οποίος αποφάσισε να τα παρατήσει μετά τη γέννηση του πρώτου του παιδιού. Η συγκεκριμένη δουλειά ήταν το όνειρο του, αλλά ακόμη και μετά από χρόνια στον κλάδο, δεν κατάφερε ποτέ να βγάζει πάνω από 38 δολάρια την ημέρα.

«Αρχιζα να πιστεύω ότι αυτός ο τρόπος ζωής δεν ήταν αρκετός», δήλωσε στους New York Times.

Σήμερα δουλεύει σε ένα κέντρο φροντίδας ηλικιωμένων, στο οποίο λόγω της ραγδαίας γήρανσης του ιαπωνικού πληθυσμού είναι ένα από τα επαγγέλματα που αμείβεται πολύ καλά.

«Πολλοί άνθρωποι απλά ένιωσαν ότι υπήρχε αξία στο να κάνουν μία δουλειά που αγαπούν», λέει ο Χιρακιμότο. «Ανεξαρτήτως της πληρωμής, ήταν πρόθυμοι να δουλέψουν.

Κοιτώντας πίσω ο Χιρακιμότο λέει «ότι δεν μετανιώνει καθόλου την απόφαση».

με πληροφορίες από New York Times

Smart Booking Title
Smart Booking

Explore More