Wikipedia Secret Files: η κρίση της «Μεγάλης Δυσωδίας» του Τάμεση
Photo Credits: Wikipedia

Wikipedia Secret Files: η κρίση της «Μεγάλης Δυσωδίας» του Τάμεση

[rt_reading_time postfix="minutes" postfix_singular="minute"] read
Share it:

Στα μέσα του 19ου αιώνα ο ποταμός Τάμεσης στο Λονδίνο χρησιμοποιούνταν ήδη για αιώνες ως «αγωγός αποχέτευσης». Τελικά, η κρίση της «Μεγάλης Δυσωδίας» του 1858 οδήγησε σε μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις στην ιστορία της πολεοδομίας: το σύστημα αποχέτευσης του Τζόσεφ Μπαζαλγκέτε.

Στο καυτό καλοκαίρι του 1858, η αβάσταχτη δυσωδία των ανθρώπινων περιττωμάτων που κατέληγαν στον ποταμό Τάμεση από όλα τα νοικοκυριά του Λονδίνου, έφτασε μέχρι τους διαδρόμους της Βουλής των Αντιπροσώπων με αποτέλεσμα οι Βρετανοί βουλευτές (τουλάχιστον όσοι εξ αυτών δεν είχαν καταφύγει στην επαρχία φοβούμενοι τη ζωή τους) να αποφασίσουν να λύσουν το πρόβλημα.

Καλύπτοντας τα πρόσωπά τους με πετσέτες και έτοιμοι να εγκαταλείψουν το προσφάτως ανεγερθέν κτίριο της Βουλής για να πάρουν λίγο καθαρό αέρα, οι βουλευτές αποφάσισαν να «καθαρίσουν» το Λονδίνο από τη «δυσωδία» του ποταμού Τάμεση που είχε συνδεθεί με τις αρρώστιες και τον θάνατο.

Η κρίση της «Μεγάλης Δυσωδίας», όπως χαρακτηρίστηκε εκείνο το καλοκαίρι, οδήγησε σε μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις στην ιστορία της πολεοδομίας. Ηταν μία μνημειώδης κατασκευή, η οποία παρά το γεγονός ότι βασιζόταν σε αμφιλεγόμενα επιστημονικά δεδομένα, αναβάθμισε εντυπωσιακά τη δημόσια υγεία και έθεσε τις βάσεις για το σημερινό Λονδίνο.

Δεν φαίνεται σε κανέναν χάρτη της πόλης και δεν αποτελεί ιστορικό αξιοθέατο, αλλά κάτω από τους δρόμους του Λονδίνου υπάρχει ένα θαύμα του βιομηχανικού κόσμου: το Βικτοριανό σύστημα αποχέτευσης που λειτουργεί μέχρι και σήμερα.

Η κρίση της «Μεγάλης Δυσωδίας»
© Wikipedia

Το Λονδίνο είναι μία αρχαία μητρόπολη, αλλά σύμφωνα με τον ιστορικό Πίτερ Ακροϊντ, ο 19ος αιώνας ήταν «ο αιώνας της πραγματικής αλλαγής».

Μεταξύ 1800 και 1850, ο πληθυσμός του Λονδίνου αυξανόταν με ραγδαίους ρυθμούς και ελλείψει ενός πραγματικού πολεοδομικού σχεδίου και βασικών υποδομών, ο Τάμεσης λειτουργούσε ως «αγωγός αποχέτευσης». Ο σύγχρονος μηχανισμός της τουαλέτας (ήτοι το «καζανάκι»), ο οποίος παρουσιάστηκε δημόσια το 1851 επιδείνωσε ακόμη περισσότερο την κατάσταση, καθώς ολοένα και περισσότερα ανθρώπινα περιττώματα κατέληγαν στον ποταμό.

Τα καθαρά νερά του Τάμεση, τα οποία εξυμνούσαν προγενέστεροι ποιητές, είχαν αντικατασταθεί, σύμφωνα με τον διακεκριμένο επιστήμονα της εποχής Μάικλ Φάραντεϊ, από ένα «αδιάφανες καφέ υγρό».

Οι δημοσιογράφοι και οι σκιτσογράφοι της εποχής ασκούσαν δριμεία κριτική προς τη βρετανική κυβέρνηση για το «χάλι» που επικρατούσε. Η Βρετανική Αυτοκρατορία βρισκόταν υπό ασφυκτική πίεση.

«Μέσα στη καρδιά της πόλης, στη θέση ενός όμορφου ποταμού, κυλούσε ένας θανατηφόρος υπόνομος», έγραφε ο Τσαρλς Ντίκενς.

Οι αναθυμιάσεις και τα μολυσμένα λιμνάζοντα νερά είχαν ως αποτέλεσμα ένα «κύμα θανάτων», το οποίο προσπάθησε να εξηγήσει το 1854 ο γιατρός Δρ. Τζον Σνόου, καταλήγοντας πως αιτία των θανάτων ήταν το μολυσμένο νερό.

Ανάμεσα στα στοιχεία που χρησιμοποίησε για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό του ήταν και το γεγονός ότι 70 εργαζόμενοι μίας τοπικής ζυθοποιίας που έπιναν μπύρα αντί για νερό επιβίωσαν.

Ωστόσο, οι τοπικοί άρχοντες δεν πείστηκαν από τη θεωρία του Σνόου. Τελικά, ο Σνόου πέθανε το 1858 στο απόγειο της κρίσης της «Μεγάλης Δυσωδίας» μετά από μόλυνση, αποδεικνύοντας ακόμη και μετά θάνατον την εγκυρότητα της θεωρίας του.

Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι το Λονδίνο δεν είχε μία ενοποιημένη υπηρεσία με αρκετά χρήματα ώστε να καταφέρει να λύσει αποτελεσματικά το πρόβλημα. Για αυτόν τον λόγο δημιουργήθηκε η υπηρεσία Metropolitan Board of Works, η οποία προικοδοτήθηκε με τρία εκατομμύρια λίρες και ανέλαβε την επίλυση της κρίσης. Ο επικεφαλής μηχανικός της υπηρεσίας ήταν ο Τζοσεφ Μπαζαλγκέτε, ο οποίος είχε αφιερώσει αρκετά χρόνια στη σύνταξη φιλόδοξων σχεδίων για τη δημιουργία ενός συστήματος αποχέτευσης για την πόλη, τα οποία μέχρι τότε απορρίπτονταν από τις τοπικές αρχές. Τελικά έλαβε το «πράσινο φως» για την έναρξη της κατασκευής.

«Το σχέδιο του Μπαζαλγκέτε, λεπτομέρειες του οποίου άλλαξαν στην πάροδο της κατασκευής, πρότεινε την κατασκευή ενός δικτύου υπονόμων παράλληλα με τον ποταμό Τάμεση, με σκοπό να παρεμβάλλει τη ροή του νερού, εκτρέποντας τα περιττώματα και τα υπόλοιπα σκουπίδια στην όχθη Barking για τη βόρεια πλευρά του Τάμεση και στην όχθη Crossness στη νότια».

Η κρίση της «Μεγάλης Δυσωδίας»
© Wikipedia

Βασικό κομμάτι του σχεδίου Μπαζαλγκέτε ήταν η δημιουργία φραγμάτων, για τα οποία μάλιστα ο Βρετανός μηχανικός έλαβε και τα περισσότερα εύσημα. Ο Μπαζαλγκέτε είχε εμπειρία στην αποξήρανση εδάφους καθώς είχε εργαστεί σε σιδηροδρομικές κατασκευές και έτσι τα φράγματα του Τάμεση δεν λειτουργούσαν απλά σαν τούνελ, αλλά παράλληλα καθάριζαν το νερό και δυνάμωναν τη ροή του προς το κέντρο της πόλης.

«Ηταν σίγουρα μία πολύ δύσκολη δουλειά», έγραφε ο Μπαζαλγκέτε. «Ηταν εξαιρετικά δύσκολη δουλειά».

με πληροφορίες από Guardian, Wikipedia

Smart Booking Title
Smart Booking

Explore More