Ο Αντονι Μπουρντέν ήταν ένας από «εμάς» – Τρία χρόνια από τον θάνατο του
Photo Credits: Shutterstock

Ο Αντονι Μπουρντέν ήταν ένας από «εμάς» – Τρία χρόνια από τον θάνατο του

[rt_reading_time postfix="minutes" postfix_singular="minute"] read
Share it:

Τρία χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που ο θρυλικός σεφ, παρουσιαστής ταξιδιωτικών εκπομπών και συγγραφέας Αντονι Μπουρντέν έβαλε τέλος στη ζωή του σε ηλικία 61 ετών, ενώ βρίσκονταν στη Γαλλία για γυρίσματα της εκπομπής «Parts Unknown».

«Το καλό φαγητό έχει να κάνει με το αίμα, τα όργανα, τη βία και τη σήψη». Με αυτή τη φράση ξεκινά το άρθρο του Αντονι Μπουρντέν στο New Yorker το 1999, το οποίο σηματοδότησε την αρχή του «ταξιδιού» του.

Διαβάζοντας δεκάδες συνεντεύξεις, άρθρα και αφιερώματα για τον Μπουρντέν δεν μπόρεσα ποτέ να ξεφύγω από αυτή τη φράση. Όχι γιατί είναι η καλύτερή του ή αυτή που θα μείνει αξέχαστη, αλλά γιατί πραγματικά συνοψίζει τον τρόπο με τον οποίο προσέγγιζε το φαγητό – σαν μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας και όχι σαν μία αποστειρωμένη διαδικασία.

Από τη Μιανμάρ μέχρι το Λος Αντζελες οι εκπομπές του ποτέ δεν επικεντρώνονταν αποκλειστικά στο φαγητό. Οι γεύσεις κάθε τόπου ήταν για τον Μπουρντέν μία καλή δικαιολογία για να εξερευνήσει τον πολιτισμό και την ιστορία του.

Τα «άγνωστα μέρη»

Ο Μπουρντέν δεν ήταν ένας travel blogger. Τα ταξίδια του δεν βασίζονταν στους δημοφιλείς προορισμούς, τα ακριβά εστιατόρια και τα χλιδάτα ξενοδοχεία.

Ο τρόπος που μιλούσε, φερόταν και «έστηνε» τις εκπομπές του απέχει πολύ από τις τυποποιημένες εκπομπές μαγειρικής ή ταξιδιών. Ποτέ δεν ήταν ο «διάσημος σεφ» ή ο «διάσημος παρουσιαστής» – όρους τους οποίους δεν αποδεχόταν. Πιο πολύ θύμιζε έναν πολυταξιδεμένο φίλο ή συγγενή που εξιστορούσε τις περιπέτειές του.

Αυτή του η ταπεινότητα δεν ήταν μέρος μίας τηλεοπτικής περσόνας. Ηταν πράγματι έτσι. Ταξίδευε στο ίδιο βαν με το προσωπικό της εκπομπής και όπως θυμάται ένας από τους συνεργάτες του, τα καταλύματα στα οποία διέμεναν «μπορούσαν να χαρακτηριστούν και τρώγλες».

Σκίτσο του Αντονι Μπουρτνέν
Σκίτσο του Αντονι Μπουρντέν. © Shutterstock

Μιλώντας για τη Μασαλία στον έκτο κύκλο του “Parts Unknown” και προσπαθώντας να αντικρούσει το επιχείρημα πολλών Γάλλων ότι η πολυεθνικότητα της πόλης δεν την κάνει «γαλλική», περιγράφει το αγαπημένο του είδος πόλης.

«Οποιος με ξέρει, γνωρίζει ότι σε αυτή ακριβώς αυτή τη “μπερδεμένη σούπα” μου αρέσει να κολυμπάω και να τρώω. Η πόλη είναι ένα πεντανόστιμο “στιφάδο”, με μυρωδιές Μέσης Ανατολής, σκόρδου, σαφράν και θάλασσας», λέει, δείχνοντας το ποιόν του.

«Οι άνθρωποι δεν είναι στατιστικές»

Αν και δεν ήταν δημοσιογράφος όπως ο ίδιος έλεγε, οι εκπομπές του προσέφεραν πολλές φορές καλύτερες γεωπολιτικές αναλύσεις από ότι τα πάνελ των «ειδικών». Περπατώντας στις τοπικές αγορές και δείχνοντας την καθημερινότητα των ανθρώπων σε πολλά «απαγορευμένα» μέρη κατάφερε να γεφυρώσει – έστω και για μία ώρα τη φορά – «διαφορές» μεταξύ λαών που έμοιαζαν αγεφύρωτες.

Αυτό έκανε στο Ιράν, το Κονγκό, το Κουρδιστάν. Η επίσκεψη του, όμως, στη Γάζα, τη Δυτική Οχθη και την Ιερουσαλήμ ήταν αυτή που μετέδωσε το ισχυρότερο μήνυμα.

«Δεν υπάρχει περίπτωση να μιλήσεις για αυτά τα θέματα χωρίς να νευριάσεις μία μερίδα ανθρώπων, αν όχι όλους», αναφέρει στην εισαγωγή του συγκεκριμένου επεισοδίου. «Στο τέλος αυτής της ώρας πολλοί θα με θεωρούν φιλοτρομοκράτη, εργαλείο των Σιωνιστών, έναν Εβραίο που μισεί τον εαυτό του, υπέρμαχο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, σοσιαλιστή, φασίστα, πράκτορα της CIA ή κάτι χειρότερο».

Ο Μπουρντέν βραβεύθηκε από το Μουσουλμανικό Συμβούλιο Δημοσίων Υποθέσεων για τον ειλικρινή τρόπο με τον οποίο απεικόνισε τους Παλαιστίνιους στο συγκεκριμένο επεισόδιο.

«Ειμαι απίστευτα ευγνώμων για την αντίδραση των Παλαιστινίων, ειδικά για κάτι που εγώ θεωρώ φυσιολογικό και κάνουμε στην εκπομπή συνεχώς: να δείχνουμε κανονικούς ανθρώπους στην καθημερινότητα τους, να μαγειρεύουν, να απολαμβάνουν ένα γεύμα, να παίζουν με τα παιδιά τους, να μιλούν για τις ζωές και τα όνειρα τους», τονίζει στο βίντεο με το οποίο ευχαριστεί το Μουσουλμανικό Συμβούλιο για τη βράβευσή του.

«Οι άνθρωποι δεν είναι στατιστικές. Αυτό προσπαθήσαμε να δείξουμε στην εκπομπή. Ένα μικρό και αξιολύπητο βήμα στο να το καταλάβουμε».

Μπορεί να ήταν μικρό, αλλά σίγουρα δεν ήταν αξιολύπητο.

Το ίδιο έκανε και στο Ιράν. «Ενας από τους λόγους από τους οποίους αυτό το επεισόδιο είναι ιδιαίτερα δύσκολο, είναι ότι η ατμόσφαιρα στο Ιράν, το συναίσθημα όταν περπατάς στον δρόμο και τις αγορές, ο τρόπος με τον οποίο μας υποδέχθηκαν οι ντόπιοι ήταν τρομερά φιλικός», λέει ο Μπουρντέν.

«Ο κόσμος δεν είναι “μαύρος ή άσπρος”, όσο και αν θέλουν κάποιοι να τον παρουσιάσουν έτσι. Αυτό δεν είναι απολογία για κάτι. Απλά λέω, ότι το μικρό κομμάτι του Ιράν που σας δώσαμε σε αυτό το επεισόδιο είναι ένα μέρος μίας βαθύτερης, πολύχρωμης, πολύ παλιάς και πολύ περίπλοκης ιστορίας. Καθετί αρχαίο και όμορφο, όσο η Περσική Αυτοκρατορία, αξίζει να το κοιτάξουμε βαθύτερα. Είναι, βέβαια, και ένα μέρος που τη μία στιγμή μπορεί να ζεστάνει την καρδιά σου και την άλλη να τη σπάσει», λέει συνοψίζοντας την επίσκεψή του.

«Φθηνά σκαμπό, φθηνά νούντλς και κρύα βιετναμέζικη μπύρα»

Ο «Τόνι» – όπως τον αποκαλούσαν οι φίλοι του – έκανε πραγματικές συζητήσεις με τους ανθρώπους και όχι τηλεοπτικές συνεντεύξεις. Στην πιο γνωστή ίσως στιγμή από τις εκπομπές του, συνομιλεί με τον τότε Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, πίνοντας μπύρα και τρώγοντας bun cha σε ένα παραδοσιακό εστιατόριο του Ανόι.

Σχολιάζοντας την κατάσταση στην Αμερική, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ υπόσχεται την ανέγερση τοίχους στα σύνορα της χώρας με το Μεξικό, λέει: «εύχομαι περισσότεροι Αμερικανοί να είχαν διαβατήριο. Το να δεις πως ζουν οι άνθρωποι σε άλλες χώρες είναι χρήσιμο στη χειρότερη περίπτωση και εξαιρετικά όμορφο στην καλύτερη».

«Φθηνά πλαστικά σκαμπό, φθηνά αλλά νόστιμα νούντλς και κρύα βιετναμέζικη μπύρα. Ετσι θα θυμάμαι τον Τόνι», γράφει στο Twitter ο Ομπάμα μετά τον χαμό του Μπουρντέν, συνοψίζοντας την εικόνα που είχαμε όλοι στο μυαλό μας.

Ο Μπουρτνέν συνομιλεί με τον φίλο του και δημοσιογράφο Αντερσον Κούπερ για τη συζήτησή του με τον Μπαράκ Ομπάμα. «Δεν έχω ξαναδεί κάποιον να απολαμβάνει μία κρύα μπύρα και ένα πλαστικό σκαμπό όσο ο Ομπάμα», αναφέρει.

Οι «δαίμονες»

Ο Τόνι δημιούργησε – άθελά του – και τη γραφική πλέον εικόνα του «μάγειρα-κακού παιδιού». Τατουάζ, καταχρήσεις, «αλητεία». Αυτά που μέχρι σήμερα τα χιλιάδες κακέκτυπά του προσπαθούν να μιμηθούν εκείνος τα ζούσε και σε καμία περίπτωση δεν τα εγκωμίαζε.

«Ημουν δυστυχισμένος, με τεράστιο πρόβλημα εξάρτησης στην ηρωίνη και το κρακ. Πλήγωσα, απογοήτευσα και προσέβαλα πολλούς ανθρώπους και το μετανιώνω έντονα. Πρέπει να ζήσω με αυτή τη ντροπή», είχε δηλώσει στον Guardian.

Σε άλλη συνέντευξή του είχε δηλώσει ότι «το μόνο πράγμα που μετράει είναι αν ζεις ή αν πέθανες. Αυτή είναι η διαφορά. Μπορώ να ζήσω με τη ντροπή και τον εξευτελισμό. Τα έχω συνηθίσει. Αλλά γιατί να το κάνω;».

«Οι περισσότεροι άνθρωποι που πίνουν ηρωίνη και κοκαΐνη πρέπει να κόψουν τα πάντα. Ισως επειδή οι δικές μου εμπειρίες ήταν τόσο κακές στο τέλος δεν μπήκα ποτέ στο πειρασμό να ξανακυλήσω», έγραφε στην πρώτη του αυτοβιογραφία. «Μπορεί να με βλέπετε να μεθάω στην εκπομπή όλη την ώρα. Και περνάω τέλεια, κάνοντάς το. Αλλά ποτέ δεν θα κάτσω στο σπίτι να πιω ένα κοκτέιλ. Ποτέ. Δεν πίνω στο σπίτι μου. Όταν ενδίδω, ενδίδω. Αλλά δεν το αφήνω να εισχωρήσει και στην υπόλοιπη ζωή μου».

Σίγουρα η απεξάρτηση από τα ναρκωτικά ήταν μία από τις μεγαλύτερες προσωπικές του «νίκες». Δεν κατάφερε, όμως, να «νικήσει» όλες τις εσωτερικές του μάχες. Στο επεισόδιο του “Parts Unknown” για την Αργεντινή επισκέπτεται έναν ψυχολόγο – κάτι ιδιαίτερα διαδεδομένο στη χώρα – και μιλάει για την κατάθλιψη που βιώνει.

«Θαυμαστές» και φίλοι του Μπουρτνέν άφησαν λουλούδι και φωτογραφίες μπροστά από το εστιατόριο του Les Halles στη Νέα Υόρκη.
«Θαυμαστές» και φίλοι του Μπουρτνέν άφησαν λουλούδι και φωτογραφίες μπροστά από το εστιατόριο του Les Halles στη Νέα Υόρκη. © Shutterstock

«Γίνονται πράγματα», λέει στην κάμερα. «Πιάνω τον ευατό μου για παράδειγμα στο αεροδρόμιο να παραγγέλνω ένα μπέργκερ. Είναι ένα ασήμαντο και μικρό πράγμα, ένα μπέργκερ. Αλλά τα πράγματα δεν είναι καλά. Ξαφνικά κοιτάω το μπέργκερ και βρίσκω τον εαυτό μου παγιδευμένο σε μία δίνη κατάθλιψης, η οποία μπορεί να κρατήσει για μέρες».

«Ετσι είναι βέβαια και με τις καλές στιγμές», προσθέτει. «Περνάω δύο χαρούμενα λεπτά και αρχίζω να σκέφτομαι ότι η ζωή είναι πολύ ωραία».

«Καμιά φορά νιώθω σαν τον Κουασιμόδο στην Παναγία των Παρισίων. Αν έμενε σε ένα καλό ξενοδοχείο με λινά σεντόνια, θα ήταν εγώ. Νιώθω λίγο φρικιό και πολύ απομονωμένος», παραδέχεται.

Οσο και αν ο Μπουρντέν αγαπούσε τη δουλειά του, η οποία τον ανάγκαζε να ταξιδεύει 250 ημέρες τον χρόνο – συχνά περιέγραφε τη ζωή στον δρόμο ως «μοναχική». «Ζω το όνειρό», έλεγε στο περιοδικό People. «Εχω τη καλύτερη δουλειά στον κόσμο και είμαι πολύ ευγνώμων. Δεν σκοπεύω να τα παρατήσω στο άμεσο μέλλον, σας διαβεβαιώ – αλλά μου κοστίζει».

Το κόστος για τον «Τόνι» αποδείχθηκε βαρύ και η «τράπεζα» γεμάτη αναμνήσεις, αλλά πλέον άδεια για να το πληρώσει. Εκτός από έναν γλυκό, έξυπνο και χαρισματικό άνθρωπο, η αυτοκτονία του μας «πήρε» έναν φίλο. Εναν φίλο που ποτέ δεν μιλήσαμε, αλλά τα είπαμε όλα.


Διαβάστε επίσης

Τα 5 καλύτερα «μυστικά» νησιά στην Ευρώπη

13 υπέροχοι προορισμοί για οικονομικές διακοπές στην Ευρώπη

Από τον Καβάφη μέχρι τους Doors: τα 5 καλύτερα τραγούδια εμπνευσμένα από ποιήματα

Οι πιο δύσκολες και εύκολες γλώσσες στον κόσμο – Ποια είναι η θέση των ελληνικών;

Τα 11 πιο άσχημα κτήρια στην Ευρώπη

Smart Booking Title
Smart Booking

Explore More