Κλιματική αλλαγή: τα 6 ζητήματα που «καίνε» τον πλανήτη
Photo Credits: Shutterstock

Κλιματική αλλαγή: τα 6 ζητήματα που «καίνε» τον πλανήτη

[rt_reading_time postfix="minutes" postfix_singular="minute"] read
Share it:

Τα δεδομένα είναι ξεκάθαρα: το 2020 (μαζί με το 2016) ήταν η πιο ζεστή χρονιά στην ιστορία της Γης, ένα σαφές σημάδι του πόσο επηρεάζει τη ζωή μας η κλιματική αλλαγή.

Τα δεδομένα όμως δεν προκαλούν έκπληξη. Παρά τη μείωση κατά 7% των εκπομπών άνθρακα από ορυκτά καύσιμα μέσα στο 2020, λόγω των αναταραχών που έφερε στην παγκόσμια οικονομία η πανδημία του Covid-19, η ανθρωπότητα προσέθεσε ακόμα 40 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους διοξειδίου του άνθρακα στους ήδη τρισεκατομμύρια τόνους που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα από τον 19ο αιώνα. Υπό αυτήν την συνεχιζόμενη πίεση, η παγκόσμια θερμοκρασία του πλανήτη συνέχισε να αυξάνεται.

Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν έχει δεσμευθεί ότι θα αντιμετωπίσει το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής από την πρώτη μέρα της προεδρίας του. Έχει υποσχεθεί ότι θα επιστρέψει στη Συμφωνία του Παρισιού, θα ακυρώσει τη συμφωνία για τον αγωγό Keystone XL και θα υιοθετήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα σταδιακής μείωσης των αμερικανικών εκπομπών. Καθώς εισερχόμαστε σε μία νέα εποχή αμερικανικής πολιτικής όσον αφορά το περιβάλλον, αυτά είναι τα έξι ζητήματα που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης.

Αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη

Η μέση θερμοκρασία της Γης το 2020 σε σχέση με τα τέλη της δεκαετίας του 1800 ήταν κατά 1,25 βαθμούς Κελσίου μεγαλύτερη, σύμφωνα με μία εκτεταμένη ευρωπαϊκή μελέτη. Έρευνες από τη NASA και άλλους οργανισμούς αναφέρουν ότι η αύξηση μπορεί να «αγγίζει» και τους 1,29 βαθμούς Κελσίου.

Το γεγονός ότι το 2020 ήταν το ίδιο ζεστό με το 2016 είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό καθώς το 2016 ο πλανήτης βρισκόταν στη «δίνη» του Ελ Νίνιο, που αύξησε προσωρινά τη θερμοκρασία του πλανήτη για μερικούς βαθμούς. Το φαινόμενο Λα Νίνια (το αντίθετο φαινόμενο με τον Ελ Νίνιο που «παγώνει» ελαφρώς τον πλανήτη) εμφανίστηκε προς το τέλος του 2020, αλλά ακόμη και αυτό δεν μπορούσε να αντισταθμίσει τον αντίκτυπο των εκπομπών διοξειδίου άνθρακα.

Το 2015 σχεδόν όλα τα κράτη του κόσμου υπέγραψαν τη Συμφωνία του Παρισίου και δεσμεύθηκαν να κρατήσουν τη θερμοκρασία του πλανήτη «αρκετά κάτω» από του 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα, ενώ ο τελικός στόχος είναι η διατήρηση της αύξησης της θερμοκρασίας κάτω από τους 1,5 βαθμούς Κελσίου. Με αυτό τον ρυθμό -σχεδόν 0,2 βαθμοί Κελσίου ανά δεκαετία- η Γη είναι σε «τροχιά» να μην πετύχει τους στόχους της.

Κλιματική αλλαγή
Οι πάγοι της Αρκτικής λιώνουν εδώ και δεκαετίες. Στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον οι πάγοι του Αρκτικού Ωκεανού ίσως λιώνουν κάθε καλοκαίρι για πρώτη φορά μετά από 2 εκατομμύρια χρόνια. Αν φτάσουμε σε αυτό το σημείο ολόκληρος ο πλανήτης θα αλλάξει ραγδαία. © Shutterstock

«Απομένουν» 945 γιγατόνοι εκπομπών άνθρακα

945 γιγατόνοι εκπομπών διοξείδιου του άνθρακα «απομένουν» στον «προϋπολογισμό άνθρακα», ο οποίος αν τηρηθεί η Γη έχει 66% πιθανότητα να πιάσει «τον στόχο των 2 βαθμών Κελσίου». Πέρσι, παρά τα lockdowns που έφερε ο Covid-19, η ανθρωπότητα εξέπεμψε 34 γιγατόνους (δισεκατομμύρια τόνους) διοξειδίου του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα, μόλις δύο γιγατόνους κάτω από τα επίπεδα του 2019. Ακόμη έξι γιγατόνοι από την εκμετάλλευση της γης (για παράδειγμα αποψίλωση δασών) έφεραν τις συνολικές εκπομπές περίπου στους 40 γιγατόνους. Με αυτόν τον ρυθμό, το «μπάτζετ άνθρακα» θα τελειώσει μέσα στα επόμενα 25 χρόνια.

Και το «μπάτζετ» είναι ακόμη πιο «στενό» για τον στόχο των 1,5 βαθμών Κελσίου, για τον οποίο οι πιθανότητες επιτυχίας είναι 50%, καθώς για να επιτευχθεί πρέπει οι εκπομπές να μειωθούν στους 355 γιγατόνους. Για να αυξηθούν οι πιθανότητες στο 66% πρέπει να οι εκπομπές να φτάσουν του 195 γιγατόνους, κάτι που σημαίνει ότι το ισοζύγιο άνθρακα πρέπει να είναι μηδενικό ή  πρέπει να εφευρεθεί μία νέα τεχνολογία που θα «καθαρίσει» την ατμόσφαιρα.

Αυτός ο προϋπολογισμός αφορά όλες τις χώρες του πλανήτη, αλλά λίγες εξ αυτών είναι υπεύθυνες για την πλειονότητα των εκπομπών. Οι ΗΠΑ για παράδειγμα ευθύνονται για το ένα τέταρτο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από 1751 μέχρι σήμερα. Δεν υπάρχει συμφωνία σε διεθνές επίπεδο για το μέρος του «προϋπολογισμού» που μπορεί να χρησιμοποιήσει κάθε χώρα, αλλά οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι ανεπτυγμένες χώρες πρέπει να φτάσουν σε ένα «ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα» το συντομότερο δυνατό. Ο χρονικός ορίζοντας που έχει θέσει ο Μπάιντεν για την επίτευξη αυτού του στόχου εκτείνεται μέχρι το 2050.

Οι τεράστιες φυσικές καταστροφές

Ο αριθμός φυσικών καταστροφών που κόστισαν πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια «έσπασε» τα ρεκόρ μέσα στο 2020. Είκοσι δύο φυσικές καταστροφές μεγάλης εμβέλειας σημειώθηκαν μέσα στη χρονιά που πέρασε όταν για πολλά χρόνια ο μέσος όρος κινούνταν στις επτά και το προηγούμενο ρεκόρ ήταν οι 16 το 2017 και το 2011.

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει ήδη τον χαρακτήρα, την ένταση και τον κίνδυνο των φυσικών καταστροφών. Σε πολλές περιπτώσεις οι επιστήμονες μπορούν να προσδιορίσουν ακριβώς το «αποτύπωμά» της. Το 2020 για παράδειγμα η κλιματική αλλαγή οδήγησε στην καταστροφή στρεμμάτων έκτασης 16 χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων και συνέβαλε στους καταστροφικούς τυφώνες που «έπληξαν» αρκετές αμερικανικές πόλεις.

Η κλιματική αλλαγή τείνει να επιβραδύνει τους τυφώνες και να τους «οπλίζει» με υγρασία, οδηγώντας σε πρωτοφανείς επίπεδα βροχοπτώσεων – χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τυφώνας Χάρβεϊ, ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα να σημειωθούν τεράστιες πλημμύρες στην πόλη του Χιούστον το 2017- και τεράστιες οικονομικές ζημιές. Οι πιο πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι αλλαγές που έχει προκαλέσει η κλιματική αλλαγή στις βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις συνέβαλε στο ένα τρίτο των συνολικών ζημιών στις ΗΠΑ μεταξύ 1988 και 2017, με το συνολικό ποσό να ξεπερνάει τα 70 δισεκατομμύρια δολάρια.

Κλιματική αλλαγή
Το 45% των Αμερικανών κάτω των 45 ετών συνυπολογίζει την κλιματική αλλαγή πριν αποφασίσει που θα μείνει σύμφωνα με έρευνα του National Geographic και της Morning Consult.  © Shutterstock

Το έτος 2035

Οι πάγοι της Αρκτικής λιώνουν εδώ και δεκαετίες. Στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον οι πάγοι του Αρκτικού Ωκεανού ίσως λιώνουν κάθε καλοκαίρι για πρώτη φορά μετά από 2 εκατομμύρια χρόνια. Αν φτάσουμε σε αυτό το σημείο ολόκληρος ο πλανήτης θα αλλάξει ραγδαία.

Όσα συμβαίνουν στην Αρκτική δεν περιορίζονται εκεί: η αύξηση της θερμοκρασίας του ενός πόλου μπορεί να επηρεάσει τον καιρό στην Ανταρκτική αλλάζοντας δραστικά τα ατμοσφαιρικά μοτίβα. Μπορεί επίσης να οδηγήσει επίσης και σε «αυτοτροφοδοτούμενα» φαινόμενα που θα επιταχύνουν την αύξηση της θερμοκρασίας. Στο πρώτο, τα ζεστά καλοκαίρια χωρίς χιόνι μπορούν να επισπεύσουν το φαινόμενο του «permafrost defrosting», το οποίο θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Η Αρκτική έχει επίσης ζεσταθεί πιο γρήγορα από οποιοδήποτε άλλο μέρος του πλανήτη – σχεδόν 3 βαθμούς Κελσίου από το 1900– ένα φαινόμενο που έχει επιταχυνθεί τις τελευταίες δεκαετίες, φτάνοντας και σε τετραπλάσια επίπεδα από τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία. Το 2020 επιβάρυνε την κατάσταση. Ένα κύμα καύσωνα διάρκειας έξι μηνών έπληξε τη Σιβηρία, στο απόγειο του οποίοι οι θερμοκρασίες στην περιοχή ξεπέρασαν τους 37 βαθμούς Κελσίου.

Αλλά πολύ αρνητικά γεγονότα που συνέβησαν μέσα στη χρονιά που μας πέρασε ήταν η κατάρρευση μεγάλου τμήματος σημαντικών παγοκρηπίδων στη Γροιλανδία και τη Δυτική Ανταρκτική, αλλά και η «αποτυχία» των φυτών να «ρουφήξουν» περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από αυτό που παράγουν. Όλα τα παραπάνω δημιουργούν μία πολύ αρνητική κατάσταση που αν δεν ανατραπεί άμεσα θα έχει πολύ οδυνηρά αποτελέσματα.

Mόνο το 28% του ηλεκτρισμού προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές

Οι αναλυτές στην International Energy Agency (IEA) προβλέπουν ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σύντομα θα ξεπεράσουν το κάρβουνο και το φυσικό αέριο ως πηγές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αναφέροντας μάλιστα ότι μέχρι το 2025 οι ανανεώσιμες πηγές θα είναι οι βασικές πηγές ενέργειας του πλανήτη. Αντίθετα με τις προβλέψεις που είχαν εκφραστεί στην αρχή της πανδημίας του Covid-19, οι εγκαταστάσεις ηλιακών πάνελ και ανεμογεννητριών αυξήθηκαν μέσα στο 2020 και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της IEA θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Θα προλάβουμε όμως; Για να επιτευχθούν οι στόχοι για ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει να αντικαταστήσει την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από κάρβουνο και φυσικό αέριο μέχρι το 2050. Ταυτόχρονα, πρέπει τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα να αντικατασταθούν από ηλεκτρικά. Πολλές χώρες από την Κίνα μέχρι τη Νότιο Κορέα και την Ισπανία, έχουν επεκτείνει τα σχέδια τους στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι ΗΠΑ πρέπει να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. Το 2019, μόνο το 17,6 τοις εκατό της ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ προήλθε από ανανεώσιμες πηγές, τη στιγμή που ο παγκόσμιος μέσος όρος βρίσκεται στο 28%.

Μετακομίσεις λόγω κλίματος

Το 45% των Αμερικανών κάτω των 45 ετών συνυπολογίζει την κλιματική αλλαγή πριν αποφασίσει που θα μείνει σύμφωνα με έρευνα του National Geographic και της Morning Consult. Οι άνδρες φαίνεται ότι υπολογίζουν την κλιματική αλλαγή περισσότερο από τις γυναίκες, ενώ το ίδιο μοτίβο παρατηρείται και στους «αριστερούς» (liberals) έναντι των συντηρητικών, αλλά και στους νέους έναντι των ηλικιωμένων.

Η αναγνώριση της κλιματικής αλλαγής ως μία πραγματικότητα του παρόντος που επηρεάζει τις ζωές και τις επιλογές των ανθρώπων για το που θα μείνουν είναι τεράστιας σημασίας σύμφωνα με την Τζένιφερ Μάρλον, ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο του Yale. Η ομάδα της κάνει έρευνες από το 2010 ρωτώντας τους Αμερικανούς πολίτες τις απόψεις για το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής.

«Τα τελευταία πέντε χρόνια, τα πράγματα έχουν αρχίσει να αλλάζουν» αναφέρει. Το σημαντικότερο στοιχείο σύμφωνα με τις μελέτες της ομάδας της είναι ο διπλασιασμός των ανθρώπων που «ανησυχούν» για την κλιματική αλλαγή. Η συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων είναι πιθανό να αντιμετωπίζει το ζήτημα με σοβαρότητα, να συμμετέχει σε πολιτικές οργανώσεις και να στηρίξει πολιτικές για την καταπολέμηση του ζητήματος.

Αλλαγές σαν και αυτές μπορούν να οδηγήσουν και στην ανάληψη προοδευτικών δράσεων για το κλίμα, σύμφωνα με τη Μάρλον, οι οποίες θα οδηγήσουν στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των πολιτών. Καθώς, ο Τζο Μπάιντεν ξεκινάει τη θητεία του θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε αν η Μάρλον έχει δίκιο.

με πληροφορίες από National Geographic

Smart Booking Title
Smart Booking

Explore More